Veel mensen vragen zich af of je in België pepperspray mag kopen. Het korte antwoord is: nee, je mag geen pepperspray kopen of dragen in België. Ook andere sprays die je specifiek voor zelfverdediging gebruikt (zelfverdedigingssprays) vallen onder de strenge wapenregels en zijn verboden voor burgers.
Waarom is pepperspray verboden in België?
Pepperspray bevat stoffen die sterke pijn en tijdelijke blindheid kunnen veroorzaken. Daarom valt het in België onder de wapenwetgeving. De wet wil misbruik en gevaarlijke situaties voorkomen: alleen politie en bepaalde beveiligers mogen zulke middelen gebruiken. Wie pepperspray of duidelijke zelfverdedigingssprays bij zich heeft kan straf krijgen. Dit is al langere tijd de Belgische praktijk en staat ook in recente berichtgeving en samenvattingen van de wet.
Je mag dus roepen, wegrennen of een legaal hulpmiddel gebruiken, maar geen pepperspray (ook verboden in Antwerpen) of ander verboden middel.
De boetes en straffen volgens de Wapenwet
Als je wordt betrapt met pepperspray op zak, of als je het gebruikt, overtreed je de wapenwet. De theoretische maximumstraffen voor het bezit of gebruik van een verboden wapen zijn fors:
- Gevangenisstraf: 1 maand tot maximaal 5 jaar.
- Geldboete: €100 tot maximaal €25.000 (te vermenigvuldigen met de wettelijke opdeciemen, waardoor de effectieve boetes in de duizenden euro’s kunnen lopen).
In de praktijk: Als je voor de eerste keer wordt gepakt met een busje pepperspray voor ‘zelfverdediging’ (zonder dat er sprake is van een vechtpartij), zal de politie de spray in beslag nemen. Vaak volgt er een proces-verbaal. Afhankelijk van de procureur des Konings kan dit leiden tot een minnelijke schikking (een directe geldboete van enkele honderden euro’s) of een dagvaarding voor de correctionele rechtbank.
De gevolgen bij daadwerkelijk gebruik
Als je de pepperspray daadwerkelijk gebruikt, veranderen de juridische gevolgen ingrijpend. Er wordt dan niet alleen gekeken naar de Wapenwet, maar ook naar het Strafwetboek.
- Vervolging voor slagen en verwondingen: Het opzettelijk bespuiten van iemand wordt gezien als het toebrengen van opzettelijke slagen en verwondingen (al dan niet met voorbedachte rade).
- Verlies van het argument ‘Wettige Zelfverdediging’: In België moet zelfverdediging spontaan en evenredig zijn. Omdat pepperspray een verboden wapen is, oordeelt de rechter vrijwel altijd dat het meedragen ervan getuigt van een voorafgaande intentie om geweld te gebruiken. Het argument van wettige zelfverdediging (art. 416 Strafwetboek) wordt daardoor heel moeilijk hard te maken.
- Schadevergoeding aan de tegenpartij: Als de persoon die je bespoten hebt letsel oploopt (zoals oogschade of ademhalingsproblemen), kun je via de burgerlijke rechter verplicht worden om diens medische kosten en schadevergoeding te betalen – zelfs als die persoon jou in eerste instantie lastigviel.
Strafblad: Een veroordeling wegens inbreuk op de wapenwet of slagen en verwondingen levert je een strafblad op. Dit heeft directe gevolgen voor het verkrijgen van een uittreksel uit het strafregister (het vroegere ‘getuigschrift van goed zedelijk gedrag’), wat problemen kan geven bij bepaalde banen.
Zijn er uitzonderingen?
Nee, niet voor burgers. Soms hoor je verhalen dat pepperspray in de auto of in huis wel mag, of dat het voor vrouwen is toegestaan. Dit zijn hardnekkige fabeltjes. Alleen de politie en specifieke beveiligingsdiensten mogen (onder strikte voorwaarden) pepperspray bezitten en gebruiken.